//////

PIERWSZA RATA

Pierwsza rata wyniosła . 55 min dolarów i została zwrócona za pośrednictwem Banku Handlowego. Bank ten otrzymał z budżetu państwa od­powiednią kwotę w złotych, za które odkupił od NBP dewizy. Od roku 1996 będzie Polska spłacać raty kapitałowe dwa razy w roku —   w marcu i we wrześniu. Wielkość rat będzie rosła, a spiętrzenie płatności nastąpi w latach 2005-2009. Wtedy to na konta członków Klubu Paryskiego będziemy przelewać po 2-3 mld dolarów. Dodat­kowo od 2001 r. zaczniemy płacić raty bankom zrzeszonym w Klu­bie Londyńskim. Długi wobec Klubu Paryskiego powinniśmy spłacić w 2014 r., a wobec Klubu Londyńskiego. w 2012 r.

PRZEWIDZIANE W UMOWIE

Umowa z Klubem Londyńskim przewiduje moż­liwość zamiany zadłużenia na udziały kapitałowe w prywatyzowa­nych przedsiębiorstwach i inwestycje bezpośrednie w Polsce. Dopełnieniem wieloletniego procesu restrukturyzacji naszego za­dłużenia zagranicznego stało się podpisane 30 stycznia 1995 r. porozumienie ramowe w sprawie podstawowych zasad uregulowania wzajemnego zadłużenia z b. ZSRR. Przewidziano w nim anulowanie w drodze kompensaty wzajemnego zadłużenia obu krajów w rublach transferowych, walutach wymienialnych, dolarach -clearingowych i rublach radzieckich. W walutach wymienialnych ma być rozliczane zadłużenie z tytułu dostaw towarów i usług, realizowanych przez polskie i rosyjskie przedsiębiorstwa w 1991 r.

MOŻLIWOŚCI UMOWY

Umowa z Klubem Paryskim umo­żliwia unormowanie stosunków z państwami wierzycielskimi, co pozwala na uzyskiwanie nowych kredytów i gwarancji kredytowych. Przewiduje też dodatkowe możliwości darowania lub konwersji na­szych wierzytelności na zasadzie dobrowolności. W pierwszych 3 latach obowiązywania umowy starania Polski koncentrowały się na uzyskaniu ekokonwersji. Ubiegano się o prze­znaczenie całej możliwej kwoty (10%, ale nie mniej niż 20 min dolarów) na Ekofundusz. Propozycję taką do tej pory przyjęły jednak tylko Stany Zjednoczone i Szwajcaria, a Francja przeznaczyła na ten cel 1% swych wierzytelności. Zainteresowanie innych państw nie jest duże, mimo iż wierzyciel zyskuje miejsce w radzie nadzorczej Ekofunduszu, zaś zakupy sprzętu i urządzeń dokonywane są z regu­ły w państwach, które wniosły wkład.

PODPISANIE WIELOSTRONNYCH UMÓW

Objęła ona wszystkie zobowiązania Polski wobec tych państw z tytułu kredytów długo- i średnioterminowych, o ter­minie spłaty ponad 1 rok, zaciągniętych przed 1 stycznia 1984 r. Celem porozumienia była dwuetapowa redukcja polskiego długu o    50%. W pierwszym etapie wierzyciele zgodzili się na 30% redukcję łącznych zobowiązań oraz dodatkową ulgę w postaci umorzenia 80% odsetek przypadających do zapłaty w okresie 1 kwietnia 1991 r.- -31 marca 1994 r.   Samo podpisanie wielostronnych umów oznacza jedynie, że państwa wierzycielskie zobowiązują się do zawarcia umów na zasadach określonych w dokumencie, zastrzegając sobie wybór opcji spłaty.

HARMONOGRAM SPOTKAŃ

Harmonogram spotkań wyglądał następująco: w marcu 1993 r. uzgodniono zakres negocjacji z grupą roboczą Klubu Londyńskiego, w kwietniu — zasady negocjowania, w czerwcu-łipcu — warunki umowy, a w listopadzie-grudniu — wdrożenie umowy. Nie wy­kluczano jednak możliwości podpisania umowy dopiero na początku.Na miejsce rozmów Polska zaproponowała Londyn. Dość długa końcówka negocjacji była spowodowana względami technicz­nymi, w tym m.in. koniecznością uzgodnienia kwot długów, które trzeba anulować w wielu bankach, potrzebą znalezienia nowych instrumentów zabezpieczenia spłaty, wreszcie wprowadzeniem do umowy możliwości odkupienia części długu po cenie zaproponowa­nej przez stronę polską.

ŁĄCZNIE Z KREDYTAMI

Łącznie z kredytami mieliśmy do spłacenia około 47 mld dolarów. Teoretycznie w 1992 r. powinniśmy spłacić blisko 4,7 mld dolarów tylko z tytułu odsetek. W praktyce wszystkim wierzycielom zwróci­liśmy łącznie około 1,1 mld dolarów odsetek i 4,43 mld kapitału. Nie spłaconych pozostało około 3,6 mld dolarów odsetek. W tej sytuacji w styczniu 1993 r. wznowiono negocjacje z Klubem Londyń­skim w sprawie redukcji i obsługi polskiego zadłużenia. Obie strony zdecydowały się na ustępstwa. Banki komercyjne złagodziły swoje, wcześniej akcentowane, stanowisko, które wykluczało z rozmów kwestię zaległych odsetek od kredytu rewolwingowego. Na początku rozmów w Wiedniu banki uzależniały negocjacje od rozpoczęcia przez Polskę spłaty odsetek od długu zaciągniętego przed marcem 1981 r.

GLOBALNA OCENA

Po piąte, już w końcu lat 70. wielu ekonomistów polskich, również specjalistów-praktyków z dziedziny handlu zagranicznego i finansów wyrażało opinię, że ponowne przystąpienie Polski do MFW i Banku Światowego byłoby korzystne.Oceniając globalnie polskie zadłużenie można stwierdzić, że przy­padek Polski musiał być traktowany jako niezwykły z trzech powo­dów: * 1) wielkości, o które chodziło, nie miały precedensu; wprawdzie w okresie powojennym było już kilka międzynarodowych akcji konsolidacji długów, ale w żadnej z nich nie chodziło o tak potężną sumę,2)    był to pierwszy przypadek znalezienia się europejskiego państ­wa socjalistycznego w stanie kryzysu finansowego,3)    problem miał także wymiar polityczny.